على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3824

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً . والع ( v le ' ) ا . ع . دروغ‌گوى . ج : ولعة . و كار . يق : اتلع فلانا والعه : پوشيده شد بر من كار فلان و نمىدانم كه زنده است يا مرده . و نيز والع : نام موضعى . والع ( v le ' ) ص . ع . ولع والع : دروغ بزرك . والعة ( v le'at ) ا . ع . مانع و باز دارنده . يق : ما ادرى ما والعته : نمىدانم چه چيز بازدارنده اوست . والغانه ( v lq ne ) و والغونه ( v lqune ) ا . پ . سرخى و غازه زنان و سرخاب و سفيداب . و الله ( val - l h ) پ . كلمه سوگند مأخوذ از تازى - يعنى سوگند به خدا . و و الله اعلم : يعنى خدا داناترست . و الله و بالله : نيز كلمه سوگند يعنى قسم به خدا . والميدن ( v - lamidan ) ف ل . پ . واكشيدن و دراز كشيدن و لم دادن و بفراغت خوابيدن . والوچانيدن ( v - luc nidan ) ف م . پ . تقليد كردن و گفتگو كردن و حرف زدن به نحوى كه ديگرى گفتگو مىكند و حرف مىزند . واله ( v le ) ا . پ . هاى غير ملفوظ - نوعى از بافته ابريشمى و خشينه سپيد و پارچه سپيد خود رنك و رنك ناكرده . و سراب كه در بيابانها از دور به آب مىماند . و مبالغهء در كار . و زارى . واله ( v leh ) ص . پ . هاى ملفوظ . مأخوذ از تازى - حيران و بى خود و سرگشته از افراط عشق و محبت و ابله و عاشق . واله ( v leh ) ص . ع . بيم و اندوه دارنده و بى خود از اندوه و سركشتهء از عشق ، مذكر و مونث در وى يكسان است . يق : رجل واله و امراة واله . والهة ( v lehat ) ص . ع . مونث واله . يق : امراة والهة . والى ( v li ) افا . ع . مالك امر و صاحب امر و متصرف در كارى بهر نحو كه بخواهد . ج : ولاة . والى ( v li ) ا . پ . چاهى كه زنيه پايه‌ها بر آن ساخته باشند تا به آسانى بته آن رفته آب بردارند و آن را پاياب نيز گويند . والى ( v li ) ا . پ . مأخوذ از تازى - حاكم . و والى سپهر پنجم : ستاره مريخ . واليس ( v lis ) ا . پ . نام حكيمى كه نديم اسكندر مقدونيايى بود واليگرى ( v li - gari ) ا . پ . حكومت و اختيار . وام ( v m ) ا . پ . فرض و دين و عاريه . و بامداد و صبح . و وام زمين : آن ذره از خاك كه در بدن آدمى آميخته شده . و وام خواستن : عاريه خواستن و درخواست قرض كردن . و وام دادن : عاريه دادن و قرض دادن . و وام گزاردن : اداى دين كردن . و وام گرفتن : عاريه گرفتن . وام ( v m ) ص . پ . رنك و لون و شبه و مانند و فام و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود . ر . فام . وأم ( va'm ) ا . ع . خانه گرم . و اما ( va - amm ) پ . كلمه استثنا مأخوذ از تازى - يعنى و اگر . واماندگان ( v - m ndag n ) پ . ج . وامانده . واماندگى ( v - m ndagi ) ا . پ . بازماندگى و حالت آن چيزى كه بازمانده و گشاده باشد . واماندن ( v - m ndan ) ف ل . م . پ . بازماندن و درنگى كردن و واپس ماندن خصوصا از خستگى و رنج و تعب و كوتاهى كردن راى و انديشه و ترديد حاصل كردن و مردد شدن و توقف كردن و باز ايستادن و باز و گشاده ماندن و از هم رفتن . وامانده ( v - m nde ) ا - ص . پ . خسته و مانده و درنگى كرده و گشاده و عرضه كرده شده و باقى مانده و بازمانده و پس‌مانده . ج : واماندگان . وأمة ( va'amat ) ص . ع . رجل وأمة : مردى كه عمل كند و نقل و حكايت كند هر آنچه ديگرى مىكند . وام‌خواه ( v m - x h ) ا . پ . عاريه‌خواه و آنكه وام گرفتن از كسى را درخواست مىكند و آنكه اداى وام را از كسى مىخواهد و طلب مىكند و محصل . وام‌دار ( v m - d r ) ا . پ . كسى كه داراى دين و قرض باشد . وامران ( v mer n ) ا . پ . نام گياهى كه از چين آورند و ما ميران نيز گويند . وام‌ستان ( v m - sat n ) ا . پ . قرض‌دار و وام‌دار . وامق ( v meq ) ا . پ . نام عاشق عذرا . و در اصطلاح نرد داوى را گويند كه بر يازده كشند . وامى ( v mi ) ص . پ . قرض‌دار و درمانده و عاجز و بدبخت . وامئة ( v me'at ) ا . ع . بلا و سختى . يق : ذهب ثوبى فما ادرى وامئته : يعنى رفت جامهء من و نمىدانم كه